Dwie monstrancje z Podkamienia. Co dominikanie wywieźli uciekając z klasztoru?
Dodano: Michał Kowalik, Muzeum Dominikanów w Krakowie
Powszechnie uważa się, że wśród przedmiotów ewakuowanych przez dominikanów z klasztoru w Podkamieniu w dawnym województwie tarnopolskim (obecnie obwodzie lwowskim) była jedna, szczególnie cenna monstrancja, zgodnie z tradycją wiązana z królową Boną. Jak się okazuje, a odnotował to m.in. J. Ostrowski w 2015 roku, zakonnicy wywieźli z Podkamienia, także inne naczynia liturgiczne, w tym złotą barokową monstrancję prezentowaną poniżej na fotografiach.
W publikacji „Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej”, wydanej pod redakcją J. Ostrowskiego zawarto następujący opis interesującego nas obiektu: „(…)monstrancja wykonana około 1700 roku, srebrna, pozłacana, kameryzowana, z glorią promienistą zwieńczoną koroną; trzon w formie figurki Matki Boskiej Niepokalanej, po której bokach, na esowatych ramionach figurki klęczących aniołów; stopa owalna, wielolistna, z repusowaną dekoracją kwiatową, wtórnie ozdobiona emaliowanymi plakietami, 2 poł. XVIII w. z przedstawieniami: Ofiara Noego, Biczowanie, Modlitwa w Ogrójcu i Ukrzyżowanie”.
Dominikanie zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru, w którym przebywali od XVII wieku w następstwie ataku dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów oraz oddziały niemieckie w 1944 roku. Informuje o tym Józef Burda OP w swoich – wydanych drukiem – wspomnieniach.
Obecnie omawiana monstrancja stanowi własność Klasztoru Dominikanów w Warszawie, mieszczącego się przy ulicy Freta 10. Bardzo dziękujemy przeorowi Adamowi Sulikowskiemu OP za udostępnienie fotografii.
Podstawowa literatura, w której poruszono temat monstrancji:
– „Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej”, red. J. Ostrowski, t.23, Kraków 2015.
Więcej na temat klasztoru w Podkamieniu:
– S. Barącz, „Dzieje klasztoru dominikańskiego w Podkamienu”, Lwów, 1887.
– S. Barącz, „Dzieje klasztoru dominikanów w Podkamieniu”, Tarnopol, 1870.
– S. Barącz, „Wiadomość o klasztorze dominikanów w Podkamieniu”, Lwów, 1858.
– J. Burda „Wydarzenia w klasztorze dominikanów w Podkamieniu w latach 1943-1944”, „Nasza Przeszłość”, t.39, Kraków 2000.
